Dahi Lider Heydər Əliyevin diplomatik fəaliyyəti siyasi uzaqgörənlik və milli maraqların müdafiəsi üzərində qurulmuşdu.
Heydər Əliyevin dövlətçilik fəaliyyətinin mühüm istiqamətlərindən biri Azərbaycanın müstəqil xarici siyasət kursunun formalaşdırılması olmuşdur. Ulu Öndər beynəlxalq münasibətlərdə Azərbaycanın milli maraqlarının qorunmasını əsas prinsip kimi qəbul edirdi. Onun xarici siyasət anlayışında balanslı və praqmatik yanaşma mühüm yer tuturdu.
Azərbaycanın mürəkkəb geosiyasi məkanda yerləşməsi belə siyasətin həyata keçirilməsini zəruri edirdi. Bu mənada Heydər Əliyev ölkənin müxtəlif dövlətlərlə qarşılıqlı faydalı əməkdaşlıq qurmasına xüsusi əhəmiyyət verir, Azərbaycanın dünya birliyinə inteqrasiyasını dövlət müstəqilliyinin möhkəmləndirilməsi vasitələrindən biri kimi görürdü. Beynəlxalq təşkilatlarla əməkdaşlığın genişləndirilməsi Azərbaycanın diplomatik imkanlarının artmasına şərait yaratdı. Ulu Öndərin xarici siyasətinin əsas xüsusiyyətlərindən biri milli maraqlarla beynəlxalq hüquq prinsiplərinin uzlaşdırılması idi. Ermənistan-Azərbaycan münaqişəsi ilə bağlı Azərbaycanın mövqeyinin dünya ictimaiyyətinə çatdırılması bu siyasətin mühüm istiqamətini təşkil edirdi. Heydər Əliyev Azərbaycanın ərazi bütövlüyünün beynəlxalq hüquq normaları əsasında bərpa olunmasını müdafiə edir, müxtəlif ölkələrin rəhbərləri və beynəlxalq təşkilatların nümayəndələri ilə görüşlərində bu məsələyə xüsusi diqqət yetirirdi. Xarici siyasətdə ardıcıllıq və sistemlilik Azərbaycanın beynəlxalq nüfuzunun yüksəlməsinə xidmət etdi. Azərbaycan qısa müddətdə beynəlxalq münasibətlər sistemində özünəməxsus mövqeyə malik dövlət kimi tanınmağa başladı. Heydər Əliyev ölkənin iqtisadi imkanlarını xarici siyasətin mühüm resurslarından biri kimi də qiymətləndirirdi. Enerji layihələri Azərbaycanın müxtəlif dövlətlərlə strateji əməkdaşlıq əlaqələrinin inkişafına imkan verdi.
Bakı-Tbilisi-Ceyhan və Bakı-Tbilisi-Ərzurum layihələri bunun konkret nümunələrindən idi. Böyük İpək Yolunun bərpası və Avropa-Qafqaz-Asiya nəqliyyat dəhlizinin inkişafı da Azərbaycanın regional əhəmiyyətini artıran istiqamətlərdən oldu.
Bu siyasət Azərbaycanın yalnız enerji ölkəsi kimi deyil, həm də mühüm nəqliyyat və kommunikasiya məkanı kimi mövqeyinin güclənməsinə imkan yaratdı. Heydər Əliyevin diplomatik fəaliyyəti siyasi uzaqgörənlik və milli maraqların müdafiəsi üzərində qurulmuşdu. O, beynəlxalq münasibətlərdə emosional yanaşmadan daha çox real siyasi imkanları nəzərə almağa üstünlük verirdi. Bu baxımdan onun xarici siyasət modeli praqmatizm və strateji məqsədyönlülük ilə xarakterizə olunurdu.
Ulu Öndərin diplomatik səyləri Azərbaycanın müstəqil dövlət kimi beynəlxalq nüfuzunun formalaşmasına mühüm təsir göstərdi. Onun xarici siyasət kursunda Azərbaycanın suverenliyi və ərazi bütövlüyü dəyişməz prioritet olaraq qalırdı. Dünya dövlətləri ilə qarşılıqlı hörmət və əməkdaşlıq prinsiplərinə əsaslanan münasibətlərin qurulması ölkənin beynəlxalq imkanlarını genişləndirdi. Heydər Əliyevin diplomatik irsi Azərbaycan dövlətçiliyinin xarici dayaqlarının möhkəmləndirilməsi baxımından xüsusi əhəmiyyət daşıyır. Bu siyasi kurs Azərbaycanın dünya birliyində öz milli maraqlarını daha qətiyyətlə müdafiə edən dövlət kimi mövqeyinin möhkəmlənməsinə xidmət etdi.
Fikrət Əliyev
Neftçala rayonu
