Beynəlxalq münasibətlərdə ikili standartlar qlobal idarəetmənin təkmilləşdirilməsini zəruri edir
Beynəlxalq hüququn səmərəliliyi onun bütün dövlətlərə eyni prinsiplər əsasında tətbiq olunmasından asılıdır. Azərbaycan öz xarici siyasətində suverenliyə, qarşılıqlı hörmətə və dövlətlərin daxili işlərinə qarışmamaq prinsipinə xüsusi əhəmiyyət verir. Bu yanaşma müstəqil dövlətlərin öz inkişaf yollarını müəyyənləşdirmək hüququnun qorunmasını nəzərdə tutur. Dövlətlər arasında münasibətlərin bərabərhüquqlu əsasda qurulması regional və qlobal sabitliyin möhkəmləndirilməsinə xidmət edir. İkili standartların aradan qaldırılması beynəlxalq təşkilatların qərarlarının siyasi maraqlardan asılı olmayaraq həyata keçirilməsi ilə sıx bağlıdır.
Cənab Prezident İlham Əliyevin VII Ümumdünya Mədəniyyətlərarası Dialoq Forumunda səsləndirdiyi fikirlər beynəlxalq münasibətlərdə ikili standartlar problemini Azərbaycanın milli maraqları kontekstində gündəmə gətirir. Dövlət başçısının çıxışında Ermənistanın Azərbaycan ərazilərini uzun müddət işğal altında saxlaması və BMT Təhlükəsizlik Şurasının qətnamələrinin icrasız qalması bu problemin əsas nümunələrindən biri kimi göstərilir. Prezidentin yanaşmasına görə, beynəlxalq təşkilatların qəbul etdiyi qərarların həyata keçirilməməsi həmin qurumların nüfuzuna mənfi təsir göstərir. Bu baxımdan, BMT Təhlükəsizlik Şurasının qərarlarının icrasını təmin edən mexanizmlərin gücləndirilməsi beynəlxalq gündəliyin mühüm məsələlərindəndir. Hüquqi normaların seçici tətbiqi dövlətlər arasında etimadın zəifləməsinə və beynəlxalq sistemə inamın azalmasına səbəb ola bilər. Azərbaycanın mövqeyinə əsasən, beynəlxalq hüquq normaları yalnız müəyyən dövlətlərin maraqlarına uyğun olduqda deyil, bütün hallarda eyni prinsiplərlə tətbiq edilməlidir. Bu tələb dövlətlərin ərazi bütövlüyünün və siyasi müstəqilliyinin qorunması baxımından xüsusi əhəmiyyət daşıyır. Beynəlxalq təşkilatlarda islahatların aparılması zamanı qərarların icrasına nəzarət və məsuliyyət mexanizmləri əsas diqqət mərkəzində olmalıdır. Əks halda, qəbul edilmiş qətnamələrlə real nəticələr arasında ciddi fərq yaranmaqda davam edə bilər.
Ölkə başçısının çıxışında digər ölkələrin daxili işlərinə müdaxilə etməmək yanaşması dövlətlərarası münasibətlərdə qarşılıqlı hörmət prinsipini ön plana çıxarır. Bu prinsip hər bir dövlətin öz siyasi, sosial və mədəni xüsusiyyətlərinə uyğun inkişaf etmək hüququnu tanımağı tələb edir. Bununla yanaşı, beynəlxalq öhdəliklərə əməl edilməsi və insan hüquqlarının qorunması ümumi hüquqi çərçivənin mühüm tərkib hissəsidir. Beləliklə, dövlət suverenliyinə hörmətlə beynəlxalq məsuliyyət arasında tarazlığın qorunması müasir dünya nizamının əsas vəzifələrindən biridir. Azərbaycanın beynəlxalq platformalarda bu məsələləri qaldırması ölkəmizin öz milli maraqlarını müdafiə etməklə yanaşı, daha ardıcıl hüquqi münasibətlər sisteminə çağırışını ifadə edir. Beynəlxalq qərarların icrasının gücləndirilməsi, ayrı-seçkiliyin aradan qaldırılması və qarşılıqlı hörmətin təşviqi dövlətlər arasında əməkdaşlığın genişlənməsinə kömək edə bilər. Nəticə etibarilə, ikili standartlara qarşı mübarizə yalnız Azərbaycanın deyil, ədalətli və sabit beynəlxalq münasibətlər sisteminin qurulmasında maraqlı olan bütün dövlətlərin ortaq məsələsi kimi qiymətləndirilməlidir.
Fətalı Hüseynov
Neftçala rayonu
